|
با وزير بهداشت از يانگوم تا ارتقاي کيفي تحصيلات دوره پزشکي
تحول اساسي در دوره تحصيل دانشجويان پزشکي، نقد سريال اغماء، فعاليت در حوزه ساماندهي پسامندهاي بيمارستاني، وضعيت خوابگاه هاي علوم پزشکي، وضعيت انتقال دانشجويان پزشکي، آمار اعتياد در دانشگاه ها، کمک هزينه تحصيلي به اينترن ها، مشکل کمبود انسولين، ازدواج دانشجويي، روند درمان ايدز و...بخشي از موضوعاتي است که خيلي صريح با وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکي مطرح شد. |
 |
باشگاه جواني/ گفتگو - ليلا باقري – کاوه محسني
وارد اتاق کار جوانترين وزير دولت نهم که ميشويم بيش از آن نظم روي ميز کار و کتابهايي که قفسه پشت سرش را پرکردهاند و تفسير نمونه هم بينشان توي چشم ميزند، وجود قنداني روي ميز ميهمانان توجه ما را جلب کرد! از دکتر کامران باقري لنکراني پرسيديم اين قندها قانوني است يا...؟ با لبخند گفت که مشتري دارد! پرسيديم پس واعظان کاين جلوه بر... باز هم خنديد و گفت مصوبه ما راه را باز گذاشته بالاخره براي ميهماناني که کشمش دوست ندارند که نميشود به زور کشمش داد...اين لبخند تا 73 دقيقه بعد هم هرازگاهي سراغ دکتر 42 ساله وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکي ميآمد آن هم بعد از يک روز سخت کاري و روزهداري...نيمساعت به افطار بود که از اتاق کار وزير بهداشت خارج شديم؛ اگرچه سوالات زيادي برايمان مانده بود که گذاشتيم براي زمانيکه به برنا ميآيد...
***
آقاي دکتر! خبرگزاري برنا يك خبر گزاري جوان است. ما هم جوان هستيم و به خاطر همين جوان بودنمان، سوالات را صريح مطرح مي كنيم و دوست داريم پاسخي صريح هم از شما بگيريم... از 20سالگي تان بگوييد، از زمان تحصيل و دوران دانشجويي شما در رشته پزشكي تا به حال، چقدر پيشرفت و الگو گيري خوب از دنياي علمي خارج از منطقه داشتيم و چقدر از كارها هنوز هم سنتي و به سبك 20-10 سال پيش در حال انجام است؟ در واقع مي خواهم بپرسم آيا به نسبت دوران دانشجويي خودتان، ما پيشرفت هاي متناسب و مفيدي در حوزه علوم پزشکي داشته ايم با نه؟
من 17 سالگي دانشجوي پزشكي شدم. چهار سال بعد وارد بيمارستان شدم. 27 سالگي تحصيلاتم تمام شد و به عنوان عضو هيئت علمي و استاديار استخدام شدم. بنابراين 20 سالگي من جلوتر از بقيه بوده است. اما در مورد سوال شما دو جنبه مثبت و منفي وجود دارد. در برخي از زمينه ها در قياس با قبل شاهد تغيير چشم گير و در خور توجهي هستيم. اما در بعضي از زمينه ها آنطور كه شايسته است، تغييراتي رخ نداده است و من خودم هم قبول دارم.
البته من هم اين نکته را ميپذيرم که با يکي دو سال و يک دولت و يک دوره نميتوان همه تغيرات را انجام داد اما مهم هدف گذاري و رفتن به سوي تحول است که اميدوارم در صحبتهايتان باشد؛ ببخشيد ميان صحبتتان...
بله! در سال 71 كه درس من تمام شد و به عنوان استاديار در دانشگاه علوم پزشكي شيراز شروع به كار كردم، اين گستردگي كه الان در زمينه پيوند اعضا مي بينيد، اصلا وجود نداشت. آمار پيوند در کشور نسبت به سال 71 افزايش فوقالعادهاي داشته است. الان در کشور و در طول يکسال، نزديك به 200پيوند كليه انجام مي شود. سال پيش حدود 300 پيوند استخوان انجام شد. همين روزها آمار پيوند مغز و استخوان در كشور به 2هزار پيوند مي رسد. الان نزديك به 400 مورد پيوند كبد در کشور انجام شده است، در حالي كه اين پيوند در آن زمان اولين موردش در کشور انجام شد.
در واقع برخي پيوندها و بسياري از جراحيها، آن زمان "نوزادي" بيش نبود. اما در حال حاضر به يك كار روزمره براي پزشكان تبديل شده است. اعمال جراحي با لاپراسكوپي، مثل درمانهايي كه در رشته گوارش و كبد از طريق آندوسكپي انجام مي شود، در آن زمان اصلا وجود نداشت و در كشور استفاده درماني از آندوسكپي انجام نمي شد. در صورتي كه الان اين كار تبديل به يك عمل روزمره شده است و خونريزي از اين طريق كنترل مي شود.
در بخش قلب و آنژيوگرافي درماني هم کشور ــ البته از قبل هم اين عمل انجام مي شد، اما آنژيوگرافي درماني يا به اصطلاح كارديولوژي تهاجمي كه بعد از آن به وجود آمد، نه ــ پيشرفت چشمگير و قابل توجهي داشته است. اين اعمال امروز به همين شكلي كه اينجا انجام مي شود، انجامش در بيمارستان يك كشور پيشرفته مشهور هم به همين صورت است.
اما در بعضي از بخشها پيشرفت چنداني نداشتيم. مثل نظام مراقبت از بيماران تراما كه هنوز نظاممند نشده است. در برخي از كارها عملكرد خوبي وجود دارد. مثلا در مشكل شكستگي استخوان، انواع متدهاي جراحي و پروتزهاي مختلفي وجود دارد و كارهاي خوبي در اين زمينه در حال انجام است اما نظامي كه بتواند همه جوانب را كنترل كند وجود ندارد و هنوز به پيشرفت مورد نظر نرسيديم. از اين قبيل موارد درماني کم نيست؛ پس هم نقاط قابل افتخار وجود دارد و هم نقاطي كه احتياج به كار و توجه بيشتري دارند.
از نظر آموزش و تحصيل دانشجويان چطور؟
در دهه گذشته آموزش پزشكي، در كل دنيا با چالش جدي روبرو بوده است. در تاريخچه پزشكي دنيا، اولين تحول در نظام آموزش پزشكي، توسط تئوري ويليام اسلر پيدا شد. قبل از اين تئوري آموزش پزشكي در مطبها و نزد پزشك صورت مي گرفت. نظر او اين بود كه، مطب جاي مناسبي براي آموزش نيست. بايد يك بيمارستان آموزشي جهت دوره ديدن دانشجويان بوجود آيد. اين نظر تقريبا تغيير شگرفي در آموزش پزشكي دنيا بوجود آورد...او در سال 1904گزارش مفصلي در مورد آموزش پزشكي داد. او بر اساس همين تئوري يك بيمارستان آموزشي بزرگ را در آمريكا تاسيس كرد. فرضيه اين بود كه دانشجو بايد در بالين مريض و در بيمارستان، آموزش را فرا گيرد. آموزش پزشكي با اين فرضيه از حالت بدون نظم، عرف و غير علمي، تبديل شد به آموزش منظم، آكادميك و دقيق. اين تحول بزرگي بود.
اما بتدريج اين فرآيند باعث شد كه دانشجو فقط بيماراني را ببيند كه در بيمارستان بستري هستند و به عنوان پزشك بيماراني كه به صورت سرپايي به پزشك مراجعه مي كردند را نمي ديد. آنها كم كم متوجه شدند كه بايد دوباره به آموزش تست سر پايي بازگردند.
براي پرورش دانشجوي توانمند جهت انجام مسئوليتهاي آتي، محدوديتهايي وجود دارد. يكي از مسائل مورد بحث همين تست سر پايي است. در كشور ما قانون و مقرراتي براي حركت در اين جهت و بردن 50 درصد آموزش دانشجوي پزشكي به سمت تست سر پايي وجود دارد. اما مشكلي كه در اين زمينه وجود دارد، اين است كه، آموزش تست سرپايي گران تر از آموزش بيمارستاني است. در آموزش تست سر پايي بايد پزشك متخصص اين كار تامين شود تا بتواند براي آموزش به دانشجو و آشنا كردن او با مريض وقت بگذارد و اين كمي پيچيده است. فضاي اين كار بايد خاص باشد. فضاي درمانگاه آموزشي بايد طوري باشد كه مريض از مواجهه شدن با دانشجوها دچار وحشت نشود، تاريخچه بيماريش را تا حد لازم توضيح دهد و ارتباط انساني با پزشكش برقرار كند.
براي رفع اين چالش بالاخره بايد چه کرد؟ آيا با دورههاي عملي به طور کامل اين مساله حل شد؟
اين چالش وجود دارد. براي رفع اين چالش، دوره هاي آموزش در محيط، توسط بخشهاي پزشكي _ اجتماعي گذاشته شده است. در برخي از رشته ها مثل: پوست، چشم، اطفال و تا حدي گوش، حلق و بيني، تقويت آموزش تست سرپايي را در برنامه هايشان دارند. ما در حال حركت به اين سمت هستيم ولي هنوز به درصد تست سرپايي مورد رضايت نرسيده ايم.
يك نكته مهم تر اينكه، پزشكي فعلي دنيا، بيماري محور است. يعني آنچه در آموزش ما وجود دارد ياد گرفتن انواع و اقسام بيماريها است. تغيير اساسي كه بايد در آموزش پزشكي صورت گيرد، جايگزيني "بيمار محوري "به جاي "بيماري محوري است". وقتي يك بيمار به پزشك مراجعه مي كند، بايد به عنوان يك انسان معالجه شود، نه به عنوان كسي كه يك بيماري دارد. يك قدم بالاتر اينكه، پزشكي فقط علم زمان بيماري نيست، بايد تبديل به علم سلامتي شود. يعني پزشك بايد به بيمار راه حفظ سلامتي و ارتقاء آن را ياد دهد، پيش گيري هاي لازم را آموزش دهد و بعد اگر مريض شد درمانش كند و كارهاي باز تواني را براي او انجام دهد.
مطابق بر اين محورها ما گروهي از اين همكارانمان را تحت عنوان «دبيرخانه آموزش پزشكي عمومي» مامور بازنگري برنامه هاي پزشكي عمومي كرديم.
فكر مي كنيد نتايج آن به دوره مسئوليت شما برسد؟
وظيفه اصلي اين گروه اين است كه فارغ التحصيلان را براي وظايف آتي توانمند سازند. كارهايي كه در اين زمينه انجام شده تقريبا در حال به نتيجه رسيدن است. مثل واحد هايي كه براي مديريت، اخلاق و فناوري اطلاعات گذاشته شده است. تاثير آموزش تست سر پايي در حال پيگيري است. آموزش در طولاني مدت، نزديك به يك قرن، آموزش بيمارستاني بوده است. تغيير اين فرايند دفعي نيست و اين بطور قطع، زمانبر خواهد بود.
قبول داريد دانشجو يان پزشكي ما، بعد از هفت سال تحصيل در اين رشته، همراه با حضور عملياتي در بيمارستان، فرسوده و خسته مي شوند؟
بالاخره آموزش پزشكي آسان نيست. خيلي از افرادي كه بدون شناخت وارد اين رشته مي شوند خسته مي شوند و نمي توانند ادامه بدهند...به هر حال پزشکي رشته رشته ساده اي نيست اما مسئله اي كه در اين زمينه براي بهبود اين مشكل مطرح شده است، پذيرش دانشجوي پزشكي در مقطع كارشناسي است. اين برنامه به صورت آزمايشي از بهمن امسال در يكي از دانشگاهها انجام مي شود.
يعني به چه صورت؟
يعني به جاي اينكه دانشجوي پزشكي از مقطع ديپلم، بدون شناخت درست از اين رشته و توانمندياش در اين زمينه پذيرفته شود، در مقطع كارشناسي اين پذيرش انجام ميشود. اين كارها را برخي از كشور هاي ديگر هم انجام داده اند. البته موافق و مخالفاني هم دارد. نظر شخصي من اين است، كه اين كار يك تغير شگرف در آموزش پزشكي به وجود نمي آورد، ولي مي تواند يك راه كمكي در كنار بقيه راهها باشد. با اين طرح تحصيل در پزشكي به دو دوره ليسانس و پزشکي تقسيم مي شود. در اين زمان شخص به يك بلوغ فكري از خود و جامعه رسيده است. اين طرح ممكن است داراي مزايا و معايبي هم باشد. اين برنامه بصورت آزمايشي انجام مي شود تا مشخص شود نتيجه اش قابل گسترش خواهد بود يا نه؟
يعني در واقع به اين نتيجه رسيدهايد که دوره پزشكي طولاني است، بعلاوه آن دو سالي كه بايد براي طرح گذراند و...؟
در همه جاي دنيا دوره پزشكي جزء دوره هاي طولانياست...
غير ممكن است راهي براي کاهش اين دوران وجود نداشته باشد. دانشجوي 18 ساله كه با انرژي وارد دانشگاه مي شود بعد از اين دوره 9 ساله فرسوده ميشود و...
خوب قرار است مسئوليت سنگيني روي دوش او گذاشته شود...
براي همين اتفاقا ميگويم فکري شده يا نه؟ دانشجوي پزشكي بعد از 9 سال خستگي و تلاش طاقت فرساي دوران تئوري و عملياتي در بيمارستان، زمان فارغ التحصيل شدن دو راه بيشتر ندارد. يا براي 9سال عمري که صرف کرده باز هم تلاش کند براي تخصص يا مطب بزند و تازه بشود يک دکتر عمومي آنهم با مشکلاتي که وجود دارد؛ بحث آينده شغلي و تضمين معاش و...
ببينيد واقعيت اين است که پزشكي كار مشكلي است. يك پزشك بايد علاوه بر مهارت و دانش باليني، داراي يك نگرش مناسب و مهارت ارتباطي جهت برقراري ارتباط با تيم همكاران، همراه مريض و خود مريض داشته باشد. در ضمن يك پزشك بايد بتواند در طول دوره طبابتش همواره اطلاعاتش را به روز نگه دارد. اين 5 خصوصيت بايد در طول دوره آموزشي براي پزشك فراهم شود. در هيچ جاي دنيا اين دوره كوتاه نيست؛ در برخي از كشورها هم که اين دوره كوتاه تر و 5 ساله است در عوض به شخص بعد از فارغ التحصيلي اجازه طبابت مستقل داده نمي شود و فرد بايد بايد يك دوره كارآموزي دوساله را بگذراند با وجوديکه به او مدرک هم مي دهند. در واقع ميشود همان دوره 7 ساله. شما مطمئن باشيد در وراي تمام برنامه هايي كه در حال اجراست، يك علت منطقي وجود دارد، اينكه چرا دوره هاي علوم پايه، فيزيوتراپ، كار ورزي يك و دو و... داشته باشيم، اينها بر اساس يک منطقي شکل گرفته اما چيزي كه به مختصر شدن بحث كمك ميكند، فعاليت هايي است که اصلاحات آموزشي نام دارد و قبول دارم بايد زودتر به نتيجه برسد كه البته در حال انجام است.
با گستردگي كه علوم پيدا كرده، حجم مطالب خيلي زياد شده است. نسبت به دوره خودم که خيلي هم دور نيست برخي علوم خيلي گسترده شده؛ به طور مثال اطلاعاتي كه در حال حاضر در رابطه با بيوشيمي وجود دارد خيلي بيشتر از حجمي است كه ما در زمان دانشجوييمان مي خوانديم. مباحثي که بعضا يک جزوه بوده الان يک کتاب مفصل شده است و دارد تدريس ميشود.
و بايد براي اين مشکل چه کرد؟
بحثي که الان وجود دارد خلاصه سازي مطالب است. يعني علوم پايه تفکيک شود به مطالب لازم، مفيد و غير ضروري. بعد با يک کار کارشناسي دقيق يک ادغام افقي انجام شود بين علوم پايه. گاهي وقتها نميتوان مثلا بين بيوشيم
یکی از سازمانهای فوق سری انگلستان دست به ابتکار جدیدی برای جذب نیرو زده است.
حسن ضياءالديني در گفتوگو با خبرنگار اجتماعي فارس افزود: آييننامه بهداشتي بوفههاي مدارس به آموزش و پرورش استانهاي كشور ارسال شده است. 
زار مي شود و دانش آموزان سراسر کشور
اي شامل 400 بازي بومي و محلي خبر داد .
دانشجويان نخبه، برترين هاي کنکور و فعالان تشکل هاي سياسي ـ فرهنگي دانشگاه ها، طرح و پيگيري مطالبات گوناگون دانشگاهي، سياسي و اجتماعي را اقدامي تحسين برانگيز و تکليف و وظيفه دانشجويان خواندند و تاکيد کردند؛ پيگيري مستمر، عاقلانه و منطقيً مطالبات و آرمان ها، آينده روشن محيط هاي دانشجويي و دانشگاهي را تضمين خواهد کرد. به گزارش ايسنا، ايشان با تمجيد از انگيزه جوانان دانشجو براي طرح ديدگاه ها و خواسته هاي مختلف خود در اين ديدار افزودند؛هميشه گفته ام که بايد از روزي بترسيم که جوان و دانشجوي ما انگيزه طرح مساله و سوال نداشته باشد که به ياري پروردگار امروز اين چنين نيست و همه بايد توان و تلاش خود را به کار گيريم تا روحيه خواستن و مطالبه در نسل جوان و به ويژه جوانان علمي و دانشگاهي هرچه بيشتر گسترش يابد.