معلم فردا

* هدف اصلي گروه مشاور جوان در آموزش و پرورش چيست و چه فرقي با حضور مشاوران جوان در سازمان هاي ديگر دارد ؟
- مهم ترين هدف گروه مشاوران جوان در اين وزارتخانه ، استفاده از نظرات جوانان در اين سيستم است . تا به حال كمتر از نيروي جوان در اين سيستم استفاده شده ، در حالي كه نيروي جوان در حال اضافه شدن است . در آموزش و پرورش مهم ترين جا ، كلاس درس است و در حالي كه در بدنه ستادي و مديريتي آموزش و پرورش نيروي جوان كمي اضافه شده و به خاطر جوان نبودن بدنه ، نيروي كلاس به تكاپو واداشته نمي شود . ما مي خواهيم نيروهاي ستادي به سمت جوان شدن برود . نيروهاي جوان را در بخش هاي مختلف نمي پذيرند . ما مي خواهيم نظرات جوان ها وارد سيستم شود .
* جايگاه دانش آموزان در ارائه نظرات پيشنهادي در آموزش و پرورش چيست ؟
- ما در حوزه دانش آموزي هم فعاليت داريم . رئيس مجلس دانش آموزي ، عضوي ما است . از اساس تأكيد ما به نيروهاي جوان فرهنگي است . حوزه دانش آموزي ، مهم ترين حوزه كاري ما است . سازمان دانش آموزي ، مجلس دانش آموزي و اتحاديه انجمن هاي اسلامي هم در گروه ما نماينده دارند و فعالند .
* چه برنامه هايي را تا به حال اجرا كرده ايد ؟
- ما مشاوريم و امكان اجرايي نداريم . گروه ما در زمينه تعليم و تربيت به رؤسا و مديران كل و حتي خود وزير مشاوره مي دهد . در حال حاضر هيچ امكان اجرايي نداريم . طرح ها و برنامه هاي خوبي داريم كه آنها را در اختيار وزير و رؤسا مي گذاريم . ولي آنها ممكن است به دلايل مختلف آنها را اجرا نكنند . البته اول كار ، همه جا همين طور است زماني اين طرح ها و برنامه ها قابليت اجرا دارند كه اين گروه تبديل به مديران جوان بشود .
* پس گروه مشاوره جوان در عمل چه مي كند ؟
- وزير به ما مسئوليت نظارتي داده و در همه ابعاد تعليم و تربيت از ما نظارت خواسته است . خود دانش آموز هم بايد اين كار را بكند . البته به دانش آموز اين جسارت داده نشده كه سيستم را نقد كند ، در حالي كه اين دانش آموز است كه شايد بيشتر از هر كسي مي تواند سيستم آموزشي كشور را از جوانب مختلف نقد كند .
* به عنوان يك مشاور جوان مشكل اصلي نظام آموزشي كشور را چه مي دانيد ؟
- نظام آموزشي ايران مخلوطي از آموزش و پرورش غربي و اسلامي است و شيوه ها و گونه هاي مختلف فرق دارد . از چنين نظامي ، دانش آموزان بلا تكليف خارج مي شوند كه هدفشان مشخص نيست . اين دانش آموزان اگر وارد آموزش عالي نشوند ، نمي دانند چه بايد بكنند . برنامه اي ندارند ، پناهي هم ندارند . الان ارتباط دانش آموزان و معلم خيلي كم شده . دانش آموز رها مي شود و نظارت بر او و برنامه هاي او وجود ندارد .
* پس چه كسي دانش آموزان را واقعاً تربيت مي كند ؟
- بسياري از آنچه از تعليم و تربيت در دانش آموزان متجلي مي شود ، از طريق خانواده است ، نه مدرسه . در حوزه اخلاق و تربيت نقش خانواده ها مؤثرتر است و بايد نقش خانواده را از اين نظر تحسين كرد .
* شما از چه روش هايي براي ايجاد تغيير در اين نظام آموزشي استفاده مي كنيد ؟
- گروه ما يك گروه ۲۰ نفره است كه همه در تعليم و تربيت تجربه دارند و مجموعه شان جوان است . الان همه اعضا با مدارك مخلتف در آموزش و پرورش مشغول به كار هستند . از رئيس مجلس دانش آموزي هم براي ارتباط با بدنه دانش آموزي و نظارت استفاده مي كنيم . در وزارت آموزش و پرورش ، وزير هم مشاور دانش آموز دارد . البته واقعيت اين است ما براي همه دانش آموزان هم برنامه نداريم . در تشكل هاي دانش آموزي بايد سعي شود همه پوشش داده شوند ، نه اين كه فقط يك عده خاص بيايند فرصت براي همه وجود ندارد .
* درباره دانش آموزان منطقه ۶ چه نظر داريد ؟ آيا آنها با دانش آموزان بقيه مناطق تفاوتي دارند يا نه ؟
- ما مناطق مختلف شهر تهران را خوب مي شناسيم . منطقه ۶ هم از بهترين مناطق آموزشي است . بافت شهري اين قسمت از شهر به گونه اي است كه مراكز مهم آموزشي و كتابخانه هاي مهم در آن قرار دارند . اصلاً مي شود گفت بافت شهري اين بخش ، فرهنگي است . بالطبع نوع مدارس اين منطقه و همكاران ما هم همين طور هستند . همكاران خوب و با تجربه اي در اين منطقه هستند ، اما بايد گفت كه نيروي جوان آموزشي در اين منطقه كم است و اين از نقايص كار محسوب مي شود . در عين حال كيفيت آموزشي مدارس اين منطقه آن قدر بالا است كه بيشتر دانش آموزاني كه از مدارس اين منطقه فارغ التحصيل مي شوند ، در كنكور موفق و در دانشگاه هاي خوب پذيرفته مي شوند . اين منطقه يك مشاور جوان هم دارد كه به تازگي منصوب شده و اميدواريم از اين به بعد نيروهاي جوان بيشتري در اين منطقه وارد بدنه آموزشي بشوند .
* آيا فعاليت خاصي در گروه مشاوران جوان انجام مي شود كه به نحوي با منطقه ۶ ارتباط داشته باشد ؟
- يكي از هدف هاي گروه مشاور جوان ارتباط با سازمان هاي مرتبط در حوزه دانش آموزي است . ما مي خواهيم زمينه مشاركت آنها را هم فراهم كنيم . گروهي به نام سازمان هاي غيردولتي آموزش و پرورش تشكيل شده كه قصد ارتباط با آن را داريم . تا به حال با ۳۰ تشكل ارتباط برقرار كرده ايم و جالب اين جا است كه تعداد زيادي از اين تشكل ها ، در منطقه ۶ قرار دارند

.
* محمد علي دشتي پور ، متولد ۱۳۵۳ است و فارغ التحصيل كارشناسي ارشد رشته تاريخ و فلسفه تعليم و تربيت . او جانشين رئيس گروه مشاور جوان آموزش و پرورش است و شايد از آن جا كه در رشته فلسفه تعليم و تربيت درس خوانده و سابقه كار اجرايي و عملي در اين وزارتخانه را دارد ، ديدگاه انتقادي اش نسبت به بقيه مشاوران جوان حاضر در جلسه ، تند و تيزتر است . دشتي پور به بسياري از جريانات حاكم بر نظام تعليم و تربيت اعتراض دارد .
* گروه مشاوره جوان وزارت آموزش و پرورش چه ضرورت وجودي دارد ؟
- در مقابل جوانان ، مقاومت هاي زيادي وجود دارد . گروه هايي هستند كه وقتي مي بينند گروه ديگري مي خواهد تغييرات ايجاد كند ، مقاومت بيشتري مي كنند . ما خودمان را خط شكن مي دانيم . مهم نيست ما باشيم يا نباشيم ، مهم اين است كه جوانگرايي وجود داشته باشد . مسئله ما اين است كه نخبگان جوان نمي توانند وارد عرصه شوند ؛ مسيرشان بسته است .
دانش آموزان امروز ما هم به سرعت به اين گروه مي پيوندند . دانشجو مي شوند ، بايد كار كنند و در هر حال مسيرشان بسته است . سيستم تعليم و تربيت بايد دانش آموز خلاق و كار آفرين تعريف كند . اما اين كار را نمي كند و دانش آموزان فقط از جوهره ايراني شان استفاده مي كنند . ما براي تغيير در اين مسائل حضور پيدا كرده ايم .
* جايگاه دانش آموز در انجام اين تغييرات كجا است ؟
- با نگاه به اين كه دانش آموز بايد جاي ما را بگيرد ، برنامه ريزي آموزشي بايد از ديد دانش آموز انجام شود . بايد با توجه به توانايي ها و نيازهاي دانش آموز نظام آموزشي طراحي شود ، كتاب نوشته شود و مدرسه ساخته شود . بايد دانش آموز را به نياز آينده مجهز كرد . اما آموزش و پرورش ما ، دانش آموز را براي امروزش هم تربيت نمي كند ، چه رسد به آينده . آفت پنهان آموزش و پرورش ما اين است كه مي گويد ما بايد باشيم و دانش آموز بايد به دنبال ما بيايد قضيه معكوس شده . نظام اداري مي خواهد خودش را حفظ كند ، در حالي كه مديريت انساني ، از سيستم موفق امروز دنيا است . در اين سبك ، امر و نهي كم مي شود . انسان ها به عنوان انسان در نظر گرفته مي شوند و قابليت خلق و اظهار نظر به آنها داده مي شود . الان خانواده ها هم خود را در مقابل نظام اداري وزارت آموزش و پرورش بي پناه احساس مي كنند . نظارت از ضعيف ترين اهرم هاي آموزش و پرورش است .
* مشكل اصلي نظام تعليم و تربيت ما كجاست ؟
- برنامه هاي آموزشي ما متناسب با علم روز نيست . نه دقيقاً تعليم و تربيت اسلامي است ، نه شغل آفرين است . ما نظام جامع تعليم و تربيت نداريم كه ببينيم كودك ما بايد در چه مسيري حركت كند و تعليم ببيند . نمي دانيم بعد از ۱۲ سال نتيجه كار ما بايد چه ابعادي داشته باشد و دانش آموز ايراني در چه مسيري حركت كرده است . اين است كه بعد از ۱۲ سال به موجود مبهمي مواجه مي شويم كه رها مي شود .
* آيا آموزش و پرورش ما تغييرات را به راحتي مي پذيرد ؟
- نه آموزش و پرورش ما در برابر تغييرات عقب است . ما بايد نظام آموزشي را از روزمرگي خارج كنيم . الان حتي نمي توانيم دانش آموزان را براي امروز و آينده شان تربيت كنيم . مشكلات ، عميق حل نمي شوند ،بحران ها را فقط به شكل ظاهري حل مي كنيم . اهرم هايمان ضعيف هستند و برنامه ها هم خوب اجرا نمي شوند .
* وضعيت دانش آموزان ايراني را كه از اين نظام آموزشي خارج مي شوند ، چه طور ارزيابي مي كنيد ؟
- دانش آموزان ما بعد از فارغ التحصيلي به ۳ دسته تقسيم مي شوند يا دانش آموزاني كه نخبه اند و قدرت فتح قله ها را دارند ، يا آنها كه دانش آموزاني معمولي اند و تحصيلات معمول دارند و سوم آن ها كه تحصيل را رها مي كنند و به دنبال كار مي روند . افراد نخبه قدرت همراهي با مردم و بالا بردن بازده را دارند ، اما راه برايشان بسته است . اين عده يا به شكل محدود و خصوصي وارد عمل مي شوند ، يا از كشور خارج مي شوند . سيستم آموزشي ما اين عده را پرخاشگر و جامعه ستيز مي كند . گروه دوم ، تبديل به آدم هايي معمولي مي شوند كه سيستم آنها را در خود حل مي كند . آنها مي بينند حرف هاي آرماني شان جايي ندارد و لذا به مسير رايج مي پيوندند . قشر سوم هم فقط دنبال كاري مي گردند كه زندگي شان را بگردانند و آن هم معلوم نيست با چه شرايط نصيبشان شود . در مجموع ، مسير تعليم و تربيت ما به آنجا نمي رود كه جوان از حيثيت جامعه اش دفاع كند و در عرصه جهاني تغييرات بنيادي ايجاد كند .
* شما كه حساسيت بيشتري روي مشكلات داريد ، فكر مي كنيد مهم ترين مشكل آموزشي دانش آموزان منطقه ۶ چيست ؟
- در مورد اين منطقه ، بيشترين چيزي كه به نظر مي رسد سن بالاي معلمان منطقه است . البته درست است كه معلمان مسن تر به سكون و آرامش رسيده اند . اما در مقاطع پايين تر تحصيلي ، خيلي مهم است كه سن معلم كمتر باشد . در واقع بايد به سن كم معلم ابتدايي و راهنمايي امتياز بيشتري داد . جوانان در اين منطقه راهي ندارند . نگاه جامعه به گونه اي است كه راه ورود جوان ها را مي بندد . از اين لحاظ بايد مسئله سن معلمان را فقر منطقه به حساب آورد . از نظر امتيازدهي متأسفانه سن ، به عنوان ملاكي براي تجربه در نظر گرفته مي شود و از منطقه انرژي و نشاط را مي گيرد . به نظر من ، معلم بعد از ۲۰ سال تدريس خسته است .

* سهيل رجبي ، جوان ترين مشاوري بود كه در جلسه مشاوران جوان وزارت آموزش و پرورش حضور داشت . او كه متولد ۱۳۶۴ است مشاور جوان معاونت it وزارت آموزش و پرورش است و در مقطع كارشناسي زبان و ادبيات فارسي ، مشغول به تحصيل است . شايد به خاطر حرمت بزرگ تر بود كه كمتر حرف زده و بيشتر همراهي كرد .
* وقتي به عنوان مشاور جوان آموزش و پرورش شديد چه برخوردي از طرف ديگران ديديد ؟
- به هر حال كار جديد است و هر فعاليت نو تا بتواند تثبيت شود به زمان نياز دارد . مشاوران جوان ، به صورت رسمي وارد كار شدند و به نظرم اقدام رئيس جمهور در انتخاب مشاوران جوان ، اين برخوردها را كاهش داد . يعني چون از طرف رئيس جمهور اين اقدام صورت گرفت و به بدنه انتقال پيدا كرد ، برخوردها كاهش پيدا كردند . ولي برايمان دور از انتظار نبود كه عده اي به علت عدم آشنايي مقاومت داشته باشند . البته الان خود آن عده از مدافعان ما هستند .
* الان در آموزش و پرورش تشكل هاي مختلفي وجود دارند كه از دانش آموزان و براي آنها تشكيل شده اند . نقش و تأثير اين تشكل ها بر روي دانش آموزان چگونه است ؟
- هدف اصلي اين تشكل ها ، استفاده از توانايي هاي دانش آموزان و بالابردن مهارت هاي آنها در قالب فعاليت هاي غير درسي است . تجربه هم نشان داده كه كتاب درسي به تنهايي نمي تواند مهارت ايجاد كند . اين طور فعاليت ها ، مهارت هاي اجتماعي دانش آموزان را بالا مي برد و اين نوع سرمايه گذاري ها را مي توان به منزله سرمايه گذاري براي فرداي آن ها تلقي كرد . دانش آموز با شركت در اين طور فعاليت ها تمرين مي كند . همه تشكل ها اين هدف را دارند ، ضمن اين كه در قالب اين فعاليت ها ، توانمندي ها ي ديگر دانش آموزان هم بروز پيدا مي كند و استعدادهايشان شناسايي مي شود .
* به نظر شما با توجه به اين كه همه دانش آموزان نمي تواند در اين تشكل ها فعال باشند ، اين تشكل ها چه فايده حداقلي دارند ؟
- يك فايده دارد . معمولاً چنين است كه جوانان موفق امروز ، اغلب در تشكل هاي اجتماعي دانش آموزي فعال بوده اند .
* دانش آموزان منطقه ۶ چه فرقي با دانش آموزان مناطق ديگر دارند ؟
- در مورد دانش آموزان منطقه ۶ بايد به تأثير محيط در تعليم و تربيتشان به عنوان يك نكته اساسي اشاره كنيم . دانش آموزي كه در منطقه ۶ درس مي خواند ، در محيط مناسبي پرورش پيدا مي كند . فضاي منطقه به او نگاه ديگري مي دهد . دور و برش فضاهاي فرهنگي و كتابفروشي وجود دارد و از لحاظ فرق دارد با دانش آموزي كه به دور از عناصر فرهنگي تحصيل مي كند . فرهنگ در اطراف اين دانش آموز است و خواه ناخواه در او كشش و انگيزه ايجاد مي كند . من آرزو مي كنم كه دانش آموزان اين منطقه اين فرصت را قدر بدانند و از آن استفاده كنند .